Jackson Browne in the seventies, trauma en kunst

Het geheugen is bedrieglijk, het idee dat je teksten van een ander begrijpt is vaak ook een illusie.

Het beeld dat ik erbij heb klopt niet. Mijn vriend Leo liet me het album The Pretender horen. Ik zie hem dat doen in de huiskamer van zijn ouderlijk huis in Schiedam terwijl hij toen inmiddels getrouwd was, op zijn minst één kind had en in Delft woonde. Het beeld is hardnekkig. Net als het idee dat ik had bij de betekenis van de teksten. Nu, dik 40 jaar verder, vraag ik me af of ik er ooit iets van heb begrepen en nog…

The Pretender. Toen het album uitkwam had ik een koophuis, een baan en twee kinderen. ‘I packed my lunch in the morning, and went to work each day…. I wanted to know about the changes we waited for love to bring’…. Huisje boompje beestje, regelmaat…. was dat het? ‘While the ships bearing their dreams sailed out of sight’ ? Het klonk en klinkt als de af en toe sluipende twijfel die een midlifecrisis-crisis aankondigt. “Who started out so young and strong, only to surrender…”. Tenminste voor mij. Ik beeldde me in dat dit voor de meeste van mijn vrienden moest gelden. Allemaal partner, baan, in het onderwijs, de overheid, adviesbureau…. “was dit nou wat je voor ogen had toen je 17 was?”… Dat rotjong van Browne was 28 toen ie het schreef, ik 30 toen ik het hoorde. De midlife lag nog 10/15 jaar verder op me te wachten. En 10/15 jaar verder was ik bezig met Jazz en klassieke muziek en was ik Jackson Browne bijna weer vergeten.

Er zijn nogal wat mensen die bij lichte muziek of popmuziek niet naar teksten luisteren. Kan, er wordt veel onnozele rijmelarij geproduceerd. Maar het is vaak onterecht. Bij veel sinter-songwriters, en zeker voor Jackson Browne. Jackson is een dichter die maanden kan doen over een tekst. Tijdens de festiviteiten rond de opname van Jackson Browne in the Rock&Roll-Hall of Fame legt Bruce the Boss Springsteen uit hoe dat werkt bij Jackson. Je moet even geduld hebben, het zit pas na enkele minuten in de speech.


Wat chronologie:

Het begin? 1948, Heidelberg. Daddy Browne was daar gelegerd toen. Ze verhuizen al snel naar Californië waar hij opgroeit ‘in een huis vol muziek’ zoals hij zelf zegt. Zijn oudere broer leerde hem pianospelen. Een van de vragen die ik had was ‘hoe zou dat zijn geweest in die tijd… in die generatie was de afstand tussen de generaties misschien wel groter dan ooit en een gevoelig mens als Jackson en een vader die militair was, cliché’s te over’ en klopt het? ‘(Daddy) I don’t know why it was so hard to talk to you… I guess my anger pulled me through’. Ik vermoed dat hij dit schreef nadat hij zelf vader van een zoon werd in 1973.

ok, een wat opstandige puberteit dus. Maar hij vindt snel zijn weg naar de muziek. Op zijn 18de speelt hij een paar maanden bij de Nitty Gritty Dirt Band. Hij vertrekt naar New York waar hij een contract krijgt en songs schrijft voor anderen. Hij keert weer terug naar LA, richt een folkband op en blijft songs schrijven. Linda Ronstadt en The Byrds nemen songs van hem op. Op zijn 23ste krijgt hij een platencontract en een jaar later komt zijn eerste album uit. Rond dat tijdstip wordt voor het eerst een song van hem een hit: Take It Easy van The Eagles, ook hun eerste hit. De tekst van dit nummer is niet van hem maar van Glenn Frey. Het is onmiskenbaar een Browne-tune.

Van zijn eerste album ‘Jackson Browne’ werd Doctor My Eyes ook zijn eigen eerste hit. Maar om nou te zeggen dat hij daardoor breed bekend werd en direct bij de groten werd gerekend, nee.

Daarna volgde een album For Everyman dat nauwelijks verkocht, daarna volgde Late For The Sky in 1974. Dat liep aanmerkelijk beter, en daar begint ook mijn ‘Jackson-Browne-periode’ inclusief misverstanden rond de betekenis van zijn teksten.

1974-1978

Naast deze titelsong staan er nog meer prachtige nummers op dit album, Fountain Of Sorrow, bijvoorbeeld (zijn broken-heart-song rond het uitgaan van zijn relatie met Joni Mitchell) of een van mijn favoriete nummers For A Dancer, ik kom daar nog op terug, en Before The Deluge…. ok luister maar even.

Hij heeft al een tijd een relatie inmiddels waaruit in 1973 zijn zoon Ethan wordt geboren en hij trouwt in 1975 met haar, fotomodel Phyllis Major. Hier is het stel.

Hij schrijft dan aan de songs op het album The Pretender. Waaronder aan The Pretender zelf. Twijfelt hij nu al, in dit prille geluk, waarin ‘we will fill in the missing colors in eachothers paint-by-number-dreams’…? Of zijn dat voorgeprogrammeerde standdaarddromen waaruit je later illusies armer ontwaakt? Je merkt ook in andere teksten op het album dat hij weliswaar zielsveel van haar houdt en liefde door zijn hart voelt stromen als hij de tederheid in haar ogen leest, maar dat het ook niet meevalt. Zo’n heel ander mens, een verbinding… Een ander mens, die in een ander spel zit, een ander mens, je weet nooit vooraf wanneer je allebei wint, wat de ander te winnen heeft met jouw succes…. een ander mens die Your Bright Baby Blues heeft die jij niet zomaar snapt…..

Ik ben er pas een paar jaar achter, eerst moest Wikipedia ontstaan. Het zette alles wat ik van zijn 3 albums die ik kende en meende te begrijpen in een ander daglicht.
Phyllis nam in 1975, ze waren ongeveer 4 maanden getrouwd, een handvol pillen en stapte uit het leven. Jackson was een eind gevorderd met de voorbereidingen van The Pretender, dat in 1976 uitkwam, maar hoe ver, en waarmee wel en niet?
Was Linda Paloma bijvoorbeeld al geschreven of is dat van erna? Dat was af vermoed ik. En Sleep’s Dark And Silent Gate?: “I don’t know what love has got to do with Happiness, But the times that we were happy, Were the times we never tried…” deze moet van erna zijn …. toch? Achteraf…..


En ook Ready Or Not (1973, kom ik nog op terug) en In The Shape Of A Heart… later 1986, getuigen van de spanningen in de relatie het verdriet en de depressie die erop volgde, maar deels werd weggespeeld on stage….

Na het uitbrengen van The Pretender gaat hij touren. Tijdens de tournee schrijft hij en brengt hij uit zijn laatste album van die achteraf zware jaren 70. Running On Empty. Ik vraag me nu ernstig af hoe ik dat album moet interpreteren. Bijvoorbeeld, iets wat Jackson niet of zelden doet, er staat een nummer op dat we allemaal kennen, geschreven door anderen: Cocaïne. Op The Pretender, in Your Bright Baby Blues verwijst hij ook al naar hulpmiddelen die hem laten vliegen terwijl hij op zijn knieën staat. Ik neem aan dat hij ons iets vertelt. Maar eerst de titelsong.

Of neem Rosie. (Rosie, You’re alright (you wear my ring)). Vol metaforen dat nu alles goed moet zijn, met die ring nu enzo. Maar ja hoe serieus nemen we dat nou weer als hij in 2003 het volgende doet….

De grootste hit van het album is het “dubbelnummer” The Load-Out/Stay. Hier in de versie van een van die befaamde 2-meter-sessies

Retrospectief?

Terug naar 1972/73, Jackson zag zijn relatie met Joni Mitchell eindigen. Hij ontmoet Phyllis in een bar, raakt in een knokpartij om haar die hij verliest maar Phyllis gaat met hem mee naar huis. Ze raakt kort erna zwanger. Haar wilde leventje verandert, Jackson wil nog steeds zijn vrijheid, Ze denken dat ze er een deal over hebben, over het handhaven van de goede oude tijd, maar het leven met elkaar als paar, inclusief het bijbehorende verlies van de vrijheidsgraden, sluipt binnen… Phyllis doet de was en kookt… maar zijn ze wel klaar voor het geregelde leventje en het ouderschap? Zo moet je Ready Or Not, begrijpen. Phyllis haatte het liedje, dat beschrijft hoe haar middel begint te groeien en ze haar jeans niet meer dicht krijgt. Jackson schrapt het uit zijn repertoire tot ver in de 80er jaren en dan zingt hij er alleen nog een ingekorte, gekuiste versie van, waaruit de coupletten die haar het meest stoorden zijn weggelaten.

Ook in 1973/1974, For A Dancer, een song waarin Jackson beschrijft dat hij niet met de onbegrijpelijke dood kan omgaan. Maar dat het van belang is om te leren ‘dansen’ van anderen, je de dans eigen te maken totdat het helemaal jouw manier van zijn is, en dan moet je hem doorgeven aan de volgende generatie. in eerste instantie toen ik hem voor het eerst weer hoorde had ik de associatie dat het hier om iets gaat wat ook Crosby, Stills and Nash bezingen, Teach your children well, about your dreams, en dan zullen de kinderen ook hun ouders leren wat hun dromen zijn, The ones they go by. Maar toen ik hoorde van de zelfmoord van Phyllis vroeg ik mij af of het jonge stel, eind 20 waren ze, met een kind aan wie de dans kon worden doorgegeven, niet al te vaak over dood en uit het leven stappen hadden moeten praten. Had Phyllis aanleg voor suïcide? We zullen het niet weten. Ze gebruikte drugs…


En begon ik me af te vragen of die regels uit The Pretender, “I want to know of the changes we waited for love to bring” niet sloegen op de hoop dat hun huwelijk de stabiliteit zou brengen die Phyillis nodig had en er een einde kwam aan haar behoefte te vluchten in drugs en uit het leven te stappen, en dan moest Jackson maar pretenderen dat hij ook….

Later, The shape of a heart

We zijn ruim 10 jaar verder. Volgens zijn recensenten is Jackson nu zo ver dat hij er open over kan schrijven en dat alle meer bedekte hints uit The Pretender en uit Running On Empty nu in een volwassen rouwverwerking zijn verkeerd. Het is aangrijpend. Eerst de tekst maar:

It was a ruby that she wore
On a chain around her neck
In the shape of a heart
In the shape of a heart
It was a time I won’t forget
For the sorrow and regret
And the shape of a heart
And the shape of a heart

I guess I never knew
What she was talking about
I guess I never knew
What she was living without

People speak of love don’t know what they’re thinking of
Wait around for the one that fits just like a glove
Speak in terms of believing and belonging
Try to fit some name to their longing
People speak of love

There was a hole left in the wall
From some ancient fight
About the size of a fist
Or something thrown that had missed
And there were other holes as well
In the house where our nights fell
Far too many to repair
In the time that we were there

People speak of love don’t know what they’re thinking of
Reach out to each other through the push and shove
Speak in terms of a life and the learning
Try to think of a word for the burning

You keep it up
You try so hard
To keep a life from coming apart
And never know
What breaches and faults are concealed
In the shape of a heart
In the shape of a heart
In the shape of a heart

It was the ruby that she wore
On a stand beside the bed
In the hour before dawn
When I knew she was gone
And I held it in my hand
For a little while
Dropped it into the wall
I let it go and heard it fall

I guess I never knew
What she was talking about
I guess I never knew
What she was living without

Dat was het

…dat zijn van die momenten dat je je afvraagt waar je de moed vandaan haalde om die zinnen uit The Pretender toen je ze voor het eerst hoorde te interpreteren als slaande op het leven van jou en je vrienden, ook allemaal, getrouwd, een baan, regelmaat, de meeste hadden ook kinderen….. Dat je beseft dat het van euvele moed getuigt om te denken dat je een ander begrijpt, dat je hem op eigen gezag een plek kan geven in je leven. Als iemand er tien jaar over doet om zichzelf toe te laten…. Dat je beseft dat woorden van anderen en zeker van dichters niet zomaar eenduidig zijn.
En dat je beseft dat achter al die uiterlijk betrekkelijk onbewogen optredens, die om met Bruce Springsteen te spreken, “never much of a show” waren, in jeans en T-shirt, zonder veel bewegen, achter de microfoon of zijn E-piano… dat daar al die tijd iets achter woedde dat je niemand gunt…

Ik heb me nooit meer verdiept in wat Jackson Browne na die 3 albums uit ’74, ’76 en ’78 heeft gemaakt. Zoals ik zei, toen kwamen Klassiek en Jazz, en, voor zover het om lichter spul ging, Tom Waits bijvoorbeeld. Maar dit is aangrijpend genoeg. De latere jaren zijn voor een ander.


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *