Charlie Icebucket

De titel ontstond zojuist tijdens het stofzuigen en is een uiting van wat al dagenlang schuurt en kennelijk een symptoom is van mijn behoefte om afstand te nemen. Omdat ik niemand (nou ja een paar maar, blijkt straks wel) wil bekritiseren doe ik het maar door introspectie. Wat is het verschil en de overeenkomst tussen de Icebucket Challenge en Je Suis Charlie? Van de Challenge nam ik afstand met Charlie ging ik mee, dit is immers al de vierde of vijfde column of entry op facebook of zo. De eerste was emotioneel, de volgende werden rationeler en afstandelijker, deze wordt afsluitend… Wat gebeurt hier en wat maakt het groot, zo groot dat je er niet meer omheen kan?

Als ik lijk op de meeste mensen, of de meeste mensen op mij, maakt niet uit, dan lees ik dagelijks een hoop ellende in de krant. Wat gebeurt er dan? Mijn hoofd gaat schudden en ik ga mompelen. Dingen als “hufters, klootzakken” of wat een “kut-wereld toch”. Ik haal meestal de helft van het artikel niet, omdat het teveel wordt voor m’n ethische bevattingsvermogen/emotionele incasseringsvermogen en sla de bladzij om. Dat leidt ertoe dat ik de NRC beter vind dan mijn regiokrant, want de regiokrant komt eerder, ik sla door dat geïrriteerde omslaan artikelen in de buurt over(zoals bijv dat de huidige lage inflatie of zelfs deflatie niet zo erg is omdat die door de olieprijs komt), en sla in de NRC de ellende over omdat ik die al wel weet en lees daar over de lage inflatie. Voila. Mijn eerste reactie op de berichten over de aanslag in Parijs was eigenlijk niet veel anders.
Maar het werd groot en als jullie allemaal of bijna allemaal ook een beetje op mij lijken is dat vreemd. Hoe komt dat? Omdat het erger was dan anders? Nee, 300 kinderen in een school in Pakistan door een doorgedraaide Talibaan is erger. 2000 mensen in Nigeria door doorgedraaide Boko Haram is erger. Komt het omdat het mediamensen waren en media daardoor wat meer opgeklopt berichtten? Geloof ik eigenlijk niet. Jaarlijks sterven er tientallen journalisten en raken er honderden in de bak door overheidsgeweld en oorlog en extremisme. Wij schudden daar mompelend het hoofd over. Daar schrijven ze net zo nuchter of verontwaardigd over en het levert geen miljoenen op straat in Parijs op en duizenden in Nederland (waar “niemand” hiervoor ooit van Charlie had gehoord, laat staan vond dat ie hem was). Was het omdat het hier om satire ging, van oudsher de meest gezworen vijand van het fundamentalisme? Nou we mompelden wel wat over die Deen en de behandeling van meneer Nekschot, maar…. Was het vanwege Mohammed? Ik bedoel ik heb weinig fundamenteel respect voor mensen die consequent doorgaan met moslims treiteren door tekeningen te maken van Mohammed als je weet dat ze dat erg pijnlijk vinden. Het is als doortrappen naar iemand die in jouw land al lang in de verdediging zit en die je het dan ook nog kwalijk neemt dat hij het niet opneemt voor de doortrappers en tegen de mensen die ingrijpen. Maar ik weet dat ze het recht hebben om te tekenen en te publiceren en dat is goed. Maar ik kan me niet voorstellen dat al die miljoenen ineens de islam aan het omarmen waren. Of juist het belachelijk maken van de islam. Daar krijg je de social media niet viral mee en geen miljoenen in Europa de straat op. Was het dan toeval? Nou…..

Was het “de eenheid” die we plotseling uitstraalden rond onze fundamentele vrijheden? Daar leek het veel op, maar ik geloof het niet helemaal. Ik vermoed dat er iets gebeurde waaraan je je niet kon onttrekken omdat niet meedoen een statement werd waar je ook niet achter wou staan. Het was zo groot dat mensen vonden dat de Amerikanen niet hoog genoeg waren vertegenwoordigd en de burgemeester van Enschede zijn kans had voorbij laten gaan. Maar ik bedoel, wat in Allah’s of welke god dan ook’s naam deed Erdogan daar? De man die weet dat ongebreidelde pers bij de seculiere staat hoort die hij wil afschaffen en vervangen door een moderne moslimstaat en dus breidelt hij nu volop de pers in zijn eigen land? Ik bedoel wat deed de ambassadeur van Saoedi-Arabië daar, het land dat moslim-extremisme financiert en net de eerste vijftig geselingen uitdeelt van de duizend, die een blogger met tien jaar gevangenisstraf gaat krijgen? Wat deed Netanyahu daar? Een premier van een land dat (even extreem gesteld) is gesticht op basis van een vermeend verbond met een God dat hen dat land beloofde, dat doorgaat met voortdurend meer land inpikken van de oorspronkelijke bewoners en het gewelddadige verzet ertegen met veel geweld, “met wortel en tak uitroeit” en daardoor dat geweld steeds verspreidt en moslim-extremisme aanwakkert? Ik moet zeggen ik heb, als we het nou toch over hypocritische aanwezigheid hebben, Poetin en de Chinese leiders verschrikkelijk gemist. Het was zo groot, dat niet alleen jij en ik werden aangestoken, maar alles wat zichzelf belangrijk vindt acte de présènce wou geven. moest spreken en/of vooroplopen.

Het grote kwam, net als de Icebucket Challenge vermoed ik, door sociale media. Ze liepen vol met filmpjes, tekeningen van afschuw, verzet, oproepen tot meedoen. Het werd daardoor ook in de persoonlijke sfeer “het gesprek” dat je niet kon ontlopen. En als zoveel mensen om je heen, zoveel emotie de wereld ingooien, moet je een afwijking hebben die ik niet heb om dat van je af te kunnen laten glijden. En er zijn weinig emoties zo aanstekelijk als angst en verontwaardiging en er is dan ook weinig dat de collectieve behoefte aan saamhorigheid en eendrachtig scharen achter onze waarden zo aanmoedigt als opflakkerende angst en verontwaardiging (in ieder geval sterker dan welk mededogen met spierzieken ook). Hysterie is allang, dacht ik, tot ongenoegen van Freud die het uitvond, geen medische diagnose meer maar een woord dat uitdrukt dat emoties de overhand hadden. Massa-hysterie is nooit een diagnose geweest. Wat ik zag afgelopen week, waar ik zowel door was aangestoken als ook lichtelijk geïrriteerd, begon daarbij in de buurt te komen. The Ice Bucket Challenge was groot, maar individueel en leuk. Dit werd massaal en over the top, een grote golf die veel meespoelde. Of ben ik nou te negatief? Denk ik dat er te veel van de mensen te veel op mij lijken? En ik weet nog steeds niet of het nou meer was dan toeval. Net als die ALS als plotselinge aanleiding tussen al die andere ziekten die ook research vragen. Wat het precies is, die trigger?
Maar lieve ontroerde journalisten die constateerden dat het uiteenvallende Frankrijk zoveel eenheid uitstraalde van de week en Hollande als leider dat zo mooi versterkte en belichaamde, hoe duurzaam is die eenheid nou als die wordt veroorzaakt door angst en verontwaardiging en gehypet door de media? Als daarbij zoveel public relations en regie zat? Hoe lang gaat dit duren? Naar mezelf kijkend, mijn emoties zijn over. Wat ik hier doe is enigszins verbaasd naar het verloop van mijn eigen betrokkenheid kijken als spiegel van de betrokkenheid van de wereld. En dan zie ik dat ik dit doe om terug te kunnen keren naar business as usual. En ben ik zééér tegen overheidsmaatregelen, verdere ingrijpende overheidsmaatregelen tegen vermeend jihadisme, extremisme of wat ook. Mijn emoties staan niet meer toe dat het extremisme de rechtstaat ook indirect verder uitholt door maatregelen tegen extremisme. Voeten terug op aarde please. En … Dit onderwerp mag van mij de krant en de talkshows weer uit, toch? Of lijken we niet een beetje op elkaar?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *