Steeds dommer en de Dagobert-kloof

Mathieu Weggeman, ik heb wat met die man. Zijn boek leidinggeven aan professionals, niet doen… is een boek dat je gelezen moet hebben. Zijn voordrachten over het moderne MBA-leidinggeven zijn hilarisch. Nu heeft hij zich in augustus in de Volkskrant laten leeglopen over het feit dat Nederland -let wel, Nederland- steeds dommer wordt. zie http://www.volkskrant.nl/media/nederland-wordt-steeds-dommer~a3303281/ Eerst dacht ik nog, dit is Weggeman op zijn mooist, volledige ironie, maar al doorlezende bekroop me het gevoel dat hij bloedserieus was.

Een Belg in mijn Facebook-timeline verzuchtte één dezer dagen dat mensen die vroeger te dom waren om naar te luisteren en zich bij gebrek aan inlevingsvermogen niet konden voorstellen dat hun grapjes kwetsend waren en dus genegeerd werden, tegenwoordig hun eigen tv-show krijgen. En het is waar, als je tegenwoordig naar de commerciële tv kijkt (niet doen) lijkt het daar veel op. Wat tegenwoordig onder de vlag van de onvolprezen vrijheid van meningsuiting allemaal moet mogen daar wil ik heel vaak van verschoond blijven. Ja. Er beweegt wel wat in de richting die Weggeman aangeeft, maar wordt heel Nederland nu echt dommer? De onderwijscijfers lijken een heel andere kant op te wijzen, maar dat is niet het soort domheid die Mathieu bedoelt.
Mathieu heeft het dus eigenlijk over culturele vervlakking, gebrek aan diepgang. Sport voorkomt minder oorlogen dan cultuur (Toonde niet ooit Wim Kayser in Van de Schoonheid en de Troost aan dat de Duitse kampbeulen thuis bijv. prachtig Beethoven op de piano speelden en dus dat cultuur geen pantser was dat je beschermt tegen onmenselijkheid?). En hoe heette dat oproer in Amsterdam rond 1900 ook weer, waarin een complete oorlog in de Jordaan ontstond omdat de middenstand de kermis met volksspelen wou verbieden, omdat het er onbeschaafd aan toeging en er volgens hen alleen maar gezopen en gehoereerd werd door de bezoekers? Palingoproer? Ik zou het moeten opzoeken. Ik vrees eigenlijk dat Mathieu Weggeman een spreekbuis is geworden van de nieuwe tweedeling, enerzijds de goed opgeleide, beschaafde krantenlezer en cultuurvolger en anderzijds de lager opgeleide de Mol- en SBS-kijker en sportfanaat. En ik klets vaak mee… maar deze kloof is van alle tijden, denk ik. Alleen zoals alles, geweld, nood, domheid…. het is allemaal misschien alleen maar steeds zichtbaarder en waar het zichtbare zijn eigen aantrekkelijkheid en winst oplevert zit er een motortje onder de zichtbaarheid. Domheid, het is een prima doelgroep die openbaar wordt leeggezogen met tieten op pagina 2… Het meest zorgelijke is dat de moderne liberale overheid die culturele diepgang niet meer zo van deze tijd lijkt te vinden. En als dat ook een motor voor domheid wordt heeft Mathieu weer een beetje gelijk..

De kloof tussen de echt alarmerend superrijken en de rest van de wereld, ook die schrijnt en groeit. Niet volgens Weggeman nu, maar volgens Piketty (met mate) en Groen-Links-mensen die zijn boek al half uit hebben. Er moet een Dagobert-Duck-belasting komen voor miljonairs en zeker miljardairs. Ook daar zie ik twee kanten. Pavlov-reacties van links die in een moderne context niet werken aan de ene kant. Zeker. Een soort deja vu… het is me sympathiek maar ik geloof er niet meer in. Aan de andere kant… misschien is het wel niet zozeer het geld op zich, maar de enorme bubble aan macht die het oplevert en dus ook aan mogelijkheden om zich te beschermen tegen naïef links geweld. Die macht maakt het hen mogelijk om zich aan veel meer te onttrekken dat normaal gesproken het cement in een samenleving vormt, men kan regels afdwingen, zich aan verplichtingen onttrekken, bedrijven verplaatsen of laten verkruimelen, oorlogen genereren en in stand houden. Niet dat alle rijken per definitie onverantwoordelijk en anti-sociaal zijn, maar het creëren en laten voortbestaan van zo’n potentiele kweekvijver aan ongecontroleerde macht is ook maatschappelijk gevaarlijk. Gevaarlijker dan de door Weggeman gesignaleerde domheid, die er misschien een symptoom van is. De vraag is of er wat aan te doen is. Van Jesse Klaver of welke Europese parlementariër ook moeten we het nu even niet hebben. Maar van wie wel… ?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *